Nowelizacja ustawy o sporcie a ochrona socjalna w sporcie: krok w stronę systemowych zmian
7 stycznia 2026 r. Rada Ministrów przyjęła projekt nowelizacji ustawy o sporcie, który w najbliższych tygodniach trafi do prac parlamentarnych. Zaproponowane zmiany dotyczą m.in. wzmocnienia ochrony zawodniczek po urodzeniu dziecka oraz zapewnienia szczególnej ochrony prawnej sędziom sportowym.
Choć projekt odnosi się do konkretnych problemów środowiska sportowego, warto spojrzeć na niego w szerszym kontekście — jako element rozwijającej się w Europie debaty o prawach, statusie i ochronie socjalnej osób pracujących w sporcie.
Ochrona zawodniczek po urodzeniu dziecka – ważny sygnał zmiany
Jednym z kluczowych elementów nowelizacji jest wzmocnienie ochrony zawodniczek po urodzeniu dziecka, w tym:
- wydłużenie okresu pobierania stypendium sportowego z 6 do 12 miesięcy,
- zwiększenie jego wysokości z 50% do 81,5%,
- zrównanie praw sportsmenek z prawami kobiet zatrudnionych na etacie.
To rozwiązania, które odpowiadają na realne i od lat sygnalizowane problemy, cztli niepewność finansową, brak stabilności oraz ryzyko przerwania kariery sportowej po macierzyństwie.
W kontekście europejskim są to działania szczególnie istotne. Badania prowadzone w ramach międzynarodowego projektu, nad którym pracowaliśmy, SOPROS (Assessing, Evaluating and Implementing Athletes’ Social Protection in Olympic Sports) pokazują, że ochrona macierzyństwa pozostaje jednym z najsłabiej uregulowanych obszarów ochrony socjalnej sportowców. W wielu krajach zależy ona od uznaniowych decyzji federacji lub krótkoterminowych kontraktów, zamiast od jasno określonych ram prawnych.
Ochrona sędziów sportowych – bezpieczeństwo jako element dobrego rządzenia
Projekt nowelizacji przewiduje również objęcie sędziów sportowych ochroną prawną przysługującą funkcjonariuszom publicznym, co oznacza m.in.:
- surowsze sankcje za przemoc i znieważenie,
- ściganie takich czynów z urzędu.
To ważny krok w stronę profesjonalizacji i zwiększenia bezpieczeństwa w sporcie, który wpisuje się w szersze rozumienie dobrego rządzenia (good governance). Ochrona osób pełniących kluczowe funkcje w sporcie, nie tylko zawodników, ale także sędziów, jest warunkiem uczciwej rywalizacji i zaufania do systemu sportowego.
Od rozwiązań punktowych do podejścia systemowego
Choć proponowane zmiany należy ocenić pozytywnie, nowelizacja ustawy o sporcie pokazuje również ograniczenia podejścia punktowego. Skupienie się na wybranych grupach lub sytuacjach nie rozwiązuje wszystkich wyzwań związanych z ochroną socjalną w sporcie.
Właśnie dlatego coraz większe znaczenie zyskują inicjatywy takie jak projekt SOPROS, w którym Institute for Sport Governance brał aktywny udział. Projekt ten:
- analizował systemy ochrony socjalnej sportowców w kilku krajach europejskich,
- identyfikował luki prawne i instytucjonalne,
- a przede wszystkim proponował ramy wdrażania ochrony socjalnej jako prawa człowieka, niezależnie od formy zatrudnienia czy statusu sportowca.
Jednym z kluczowych wniosków SOPROS jest potrzeba:
- jasnego określenia statusu sportowców,
- lepszej koordynacji między państwem, organizacjami sportowymi i partnerami społecznymi,
- rozwijania dialogu społecznego w sporcie,
- oraz przechodzenia od deklaracji do realnej implementacji.
W stronę odpowiedzialnego i zrównoważonego sportu
Nowelizacja ustawy o sporcie nie rozwiązuje wszystkich problemów — ale jest ważnym sygnałem kierunku, w którym może zmierzać polski system sportowy. Jeśli ma on być nowoczesny, sprawiedliwy i odporny na kryzysy, ochrona socjalna musi stać się integralnym elementem zarządzania sportem, a nie dodatkiem reagującym na pojedyncze sytuacje.
