Sport ecology po pięciu latach. Co dalej ze zrównoważonym rozwojem w sporcie?
Czy działania środowiskowe w sporcie powinny ograniczać się do recyklingu, energooszczędnych obiektów i bardziej zrównoważonych wydarzeń? Zdaniem autorów artykułu „Sport Ecology: Reflections on 5 Years of Growth and the Path Forward” to zdecydowanie za mało.
Brian P. McCullough, Timothy Kellison i Madeleine Orr podsumowują pierwszych pięć lat rozwoju sport ecology, czyli obszaru badającego wzajemne relacje pomiędzy sportem a środowiskiem naturalnym. Ich główny wniosek jest jasny: nie trzeba już udowadniać, że kwestie środowiskowe mają znaczenie dla sportu. Teraz potrzebne jest przejście od deklaracji i pojedynczych inicjatyw do zmian systemowych.
Sport ecology staje się częścią zarządzania sportem
W ciągu ostatnich pięciu lat sport ecology szybko rozwinęła się jako obszar badań. Kwestie środowiskowe są dziś analizowane w kontekście marketingu, zachowań kibiców, sponsoringu, komunikacji, zarządzania obiektami i wydarzeniami, finansów, odporności organizacji czy aktywizmu sportowców.
Autorzy przekonują jednak, że kolejnym krokiem powinno być jeszcze silniejsze włączenie perspektywy środowiskowej do głównych obszarów sport management. Sustainability nie powinno funkcjonować jako osobny temat, ale być uwzględniane m.in. w governance, finansach, marketingu, zarządzaniu ryzykiem i planowaniu infrastruktury.
Kibice chcą zmian, ale czy zmieniają swoje zachowania?
Jednym z ciekawszych zjawisk opisanych w artykule jest fan priority paradox.
Badanie YouGov z 2023 roku wskazywało, że 72% kibiców chciało, aby ich drużyny podejmowały bardziej zrównoważone działania. Jednocześnie badania pokazują, że przywiązanie do klubu pozostaje znacznie silniejszym czynnikiem wpływającym na zachowania kibiców.
Kibice mogą więc krytykować greenwashing czy działania sponsora, ale niekoniecznie przestaną oglądać mecze lub chodzić na stadion. Zdaniem autorów pokazuje to potrzebę badania nie tylko deklarowanych postaw, ale przede wszystkim rzeczywistych zachowań konsumentów sportu.
Recykling nie wystarczy
To jeden z najważniejszych wniosków publikacji. Dotychczas wiele działań koncentrowało się na stosunkowo niewielkich usprawnieniach: segregacji odpadów, efektywności energetycznej, ekologicznych stadionach czy kampaniach podczas wydarzeń.
Autorzy podkreślają, że takie rozwiązania są potrzebne, ale nie odpowiadają na problem strukturalny. Współczesny sport opiera się na intensywnych podróżach, rosnącej liczbie wydarzeń, rozbudowie infrastruktury i modelach biznesowych nastawionych na wzrost konsumpcji.
Dlatego sport ecology powinna zacząć analizować także formaty lig, kalendarze zawodów, modele sponsoringowe, strategie infrastrukturalne i ekonomiczne podstawy funkcjonowania sportu.
Pytanie powinno więc brzmieć nie tylko: „Jak zrobić sport bardziej ekologicznym?”, ale również: „Czy obecny sposób organizacji sportu jest możliwy do pogodzenia z ograniczeniami środowiskowymi?”
Między deklaracjami a rzeczywistym wpływem
Wraz ze wzrostem zainteresowania sustainability rośnie również liczba strategii klimatycznych, deklaracji środowiskowych i „zielonych” inicjatyw komunikowanych przez organizacje sportowe.
Autorzy zwracają uwagę, że badania powinny coraz mocniej sprawdzać, czy deklaracje rzeczywiście prowadzą do mierzalnej zmiany. Ma to szczególne znaczenie w kontekście greenwashingu i sportswashingu.
Rolą nauki nie powinno być więc wyłącznie opisywanie dobrych praktyk, ale także niezależna ocena ich skuteczności i porównywanie deklarowanych ambicji z rzeczywistym wpływem organizacji.
Sustainability jako element governance
Ważnym kierunkiem na kolejne lata jest silniejsze powiązanie odpowiedzialności środowiskowej z procesami zarządczymi.
Autorzy wskazują na potrzebę analizowania m.in. obowiązkowych standardów, niezależnego audytu, wiążących zobowiązań oraz sposobów uwzględniania kosztów środowiskowych w modelach biznesowych sportu.
Znaczenie ma również odporność strategii na zmiany polityczne. Działania środowiskowe, które są wpisane w struktury organizacji, polityki, procesy finansowe i strategiczne, mają większą szansę przetrwać zmianę władz czy priorytetów politycznych.
Kolejne pięć lat: od wiedzy do realnej zmiany
Zdaniem autorów sport ecology znajduje się dziś w kluczowym momencie. Obszar zdobył już swoje miejsce w badaniach i edukacji. Kolejnym etapem powinno być zwiększenie jego rzeczywistego wpływu na funkcjonowanie sportu.
Potrzebne są badania, które nie tylko opisują problemy, ale pomagają zmieniać polityki, modele zarządzania i praktyki organizacji sportowych. Jednocześnie powinny one mocniej uwzględniać perspektywę Globalnego Południa, kwestie sprawiedliwości środowiskowej oraz współpracę z innymi dziedzinami, m.in. urbanistyką, zdrowiem publicznym, polityką publiczną czy naukami środowiskowymi.
Najważniejsza zmiana dotyczy jednak sposobu myślenia o sustainability. Odpowiedzialność środowiskowa nie powinna być dodatkiem do zarządzania sportem. Powinna stać się jednym z jego elementów.
Dla organizacji sportowych oznacza to przejście od pojedynczych „zielonych” inicjatyw do mierzenia wpływu, zarządzania ryzykiem i uwzględniania kwestii środowiskowych w strategicznych decyzjach.
